اردكانى / ذوالفقارى / تركى / مهدى روزبهانى / اكبر روزبهانى

55

مرورى بر تاريخ و مبانى طب سنتى اسلام و ايران ( فارسى )

مىشود . صفرا پس از آنكه در كبد ساخته شد به دو قسمت تقسيم مىشود . قسمتى همراه خون رفته و موجب لطافت خون و جريان يافتن خون در عروق مىشود ؛ قسمت ديگر به كيسه صفرا مىرود . اين بخش از صفرا موجب دفع مواد زايد ، شستشوى روده‌ها و تحريك ماهيچه مقعد جهت اجابت مزاج مىشود . ب - صفراى غير طبيعى : اين نوع صفرا در اثر تركيب شدن صفراى طبيعى با مواد بيگانه و يا در صورتى كه صفراى طبيعى از حالت طبيعى و اعتدال خود خارج شود ، ايجاد مىشود كه انواع متنوعى دارد . سودا : كه بر دو نوع طبيعى و غير طبيعى تقسيم مىگردد . الف - سوداى طبيعى : درد و رسوبات خون است كه در كبد ساخته مىشود و مزه‌ى آن بين شيرين و تلخ گس است . بخشى از آن همراه خون مىرود و خون را غليظ مىكند . همچنين براى تغذيه برخى از اندام‌ها مثل استخوان با خون مخلوط مىشود . بخش ديگر به طحال مىرود و در آنجا باقى مىماند . اين قسمت از سودا در دفع مواد زايد ، تغذيه طحال و تحريك دريچه‌ى معده شركت دارد و از اين طريق گرسنگى را تحريك مىكند . ب - سوداى غير طبيعى : اين نوع ، مثل سوداى طبيعى حالت ته نشست و درد ندارد و در واقع خاكستر و سوخته‌ى خون ، بلغم ، صفرا يا سوداى طبيعى است . امّا نظر متقدّمين در مورد چگونگى تشكيل اخلاط در بدن در نوع خود جالب توجه مىباشد . به اعتقاد آنها جويدن تا اندازه‌اى در هضم غذا دخالت دارد . سپس غذا به معده مىرود و در اثر حرارت معده و اعضاى اطراف آن هضم ادامه پيدا مىكند ( هضم اوّليه ) . در آنجا غذا به ماده‌اى آبكى به نام كيلوس ( قيلوس ) تبديل مىشود . پس از هضم ، قسمت لطيف و رقيق كيلوس از ديواره